ซอฟต์พาวเวอร์อาหารชาววังของฤดูร้อน ในประเพณีเทศกาลสงกรานต์ ต้นตำหรับโบราณ ซึ่งชาวมอญจะนิยมนำไปทำบุญถวายพระ และมอบให้กับผู้ที่เคารพนับถือ เรียกกันว่าส่งข้าวแช่ ใช้ข้าวหอมมะลิเก่าหุงสุก ลอยด้วยดอกมะลิและใส่น้ำแข็ง กินกับเมนูโบราณหลากหลายชนิด เป็นเมนูที่คลายร้อนได้อย่างยอดเยี่ยม
ช่วงเดือนมีนาคม เมษายนและพฤษภาคม เป็นช่วงที่สภาพอากาศร้อนจัดมาก โดยเฉพาะช่วงเทศกาลสงกรานต์ เป็นประเพณีที่ชาวไทยต่างพากันไปทำบุญและเล่นน้ำกัน ในส่วนพื้นที่ซึ่งมีชาวมอญอาศัยอยู่ จะพากันแต่งสำหรับข้าวแช่นำไปทำบุญตามวัดต่างๆอย่างพร้อมเพรียงกันถือซอฟต์พาวเวอร์อย่างหนึ่งของไทย แต่ในปัจจุบันการทำข้าวแช่เริ่มหายไปกับคนรุ่นใหม่ การจะหาข้าวแช่รับประทานในช่วงเทศกาลสงกรานต์จึงยากมาก เนื่องจากคนรุ่นใหม่ทำไม่เป็น และการหุงข้าวแช่กับการทำเมนูกับข้าวข้าวแช่ก็ยังทำให้อร่อยยากลำบากด้วย
ที่วิทยาลัยเทคนิคกำแพงเพชร อ.รุ่งธรรม ศรีวรรณศิลป์ อาจารย์ผู้เชี่ยวชาญสอนคณะคหกรรมศาสตร์ อาจารย์ผู้ทรงคุณค่าของกรมอาชีวศึกษา จึงได้จัดเมนูข้าวแช่ขึ้นมา เพื่อผู้สูงอายุได้รำลึกถึงอดีตกับการรับประทานข้าวแช่ และเพื่อให้เยาวชนรุ่นหลังได้รู้จักข้าวแช่เมนูฤดูร้อนช่วงเทศกาลสงกรานต์ แต่ละเมนูทำยากมาก อย่างเช่น หมูฝอยผัดหวานต้องใช้เวลานานกว่า 2 ชั่วโมง โดยต้องนำเนื้อหมูมาต้มให้สุก จากนั้นนำมาฉีกฝอยแล้วนำมาหมักกับเกลือและน้ำตาล ประมาณ 10 นาที ต่อมาทอดหัวหอมแดงซอยให้พอเหลือง และนำหมูที่หมักไว้ลงไปทอดด้วยจนพอเหลืองแล้วตักขึ้น หลังจากนั้นนำมาผัดใส่น้ำตาลอีกรอบจนใช้การได้ ส่วนเมนูหัวผักกาดดองเค็ม ต้องมาหั่นซอยเป็นเส้น แล้วนำไปลวกเพื่อลดความเค็มให้เจือจาง เจียวหอมแดงให้เหลือง แล้วนำน้ำตาลมะพร้าวลงไปผัดให้เป็นยางมะตูม จึงนำหัวผักกาดลงผัดก็ใช้ได้
ส่วนเมนูลูกกะปิชุบแป้งทอด ส่วนผสมมีกะปิ ตะไคร้ ใบมะกรูด กระชาย ใบมะกรูด กระเทียม หอมแดง เนื้อมะพร้าวลงไปโขลกให้เข้ากัน แล้วนำมาปั้นเป็นลูกขนาดเท่าหัวแม่มือ นำไปชุบไข่แล้วทอด ส่วนพริกแห้งทอดยัดไส้ปลาเค็มชุบไข่ทอดเช่นกัน ส่วนหอมแดงนำมาคว้านไส้ออก ยัดไส้ด้วยปลาหวานชุบไข่ทอด ส่วนเมนูของหวานเป็นแตงโมแช่เย็นโรยหน้าด้วยปลาแห้งคั่ว สำหรับข้าวสวยต้องหุงด้วยข้าวหอมมะลิเก่า เพราะจะเรียงเป็นเม็ดร่วนสวยไม่ติดกัน ก่อนจะรับทานหลังจากที่ตักใส่ถ้วยแล้วโรยด้วยดอกมะลิ ต้องเทน้ำฝนที่อบด้วยควันเทียนและดอกไม้เบญจพรรณจนหอมตลบอบอวลกลิ่นหอมเย็นๆแบบชื่นใจ จากนั้นก็ตักนำแข็งใส่ให้ข้าวทั้งถ้วย วิธีรับทานต้องรับประทานกับข้าวก่อน 1 คำ จากนั้นจึงตักข้าวรับประทาน 1 คำสลับกัน จึงจะให้ได้รับรสชาติของกับข้าวแต่ละชนิด
นายสุนทร รัตนากร นายก อบจ.กำแพงเพชร ซึ่งได้มาชิมข้าวแช่ในวันนี้บอกว่า ไม่เคยรับประทานเมนูข้าวแช่มาก่อน เมื่อได้รับทานแล้วรู้สึกอร่อยและแปลกมาก โดยเฉพาะลูกกะปิ, หัวหอมแดงชุบแป้งทอด, หัวผักกาดผัดหวาน, พริกแห้งทอดยัดไส้ปลาเค็ม, โดยเฉพาะแตงโมหน้าปลาแห้งอร่อยมาก ข้าวแช่ก็หอมเย็นรับประทานแล้วชื่นใจชุ่มชื่นมาก แต่สรุปว่าอร่อยทุกเมนู
ทางด้าน อ.รุ่งธรรม เปิดเผยว่าการทำเมนูข้าวแช่ในเทศกาลสงกรานต์ ก็เพื่อเป็นการอนุรักษ์ให้เยาวชนรุ่นหลังได้รู้จัก เนื่องจากเป็นเมนูชาววังมีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 และเพื่อให้ผู้ที่ต้องการจะรับประทานข้าวแช่มารับประทานได้ที่วิทยาลัยเทคนิคกำแพงเพชร โดย 1 สำหรับมี 5 เมนู สำหรับรับประทานได้ 1 ท่านชุดละ 250 บาท สามารถสั่งจองได้ที่ศูนย์บริรักษ์ไทยวิทยาลัยเทคนิคกำแพงเพชร หรือโทรสั่งจองได้ที่โทร อ.รุ่งธรรม หมายเลข 081-7073164
